آزمایش ANA چیست؟ نقش آنتی‌بادی‌های ضد هسته در تشخیص لوپوس و بیماری‌های خودایمنی

آزمایش ANA چیست؟ نقش آنتی‌بادی‌های ضد هسته در تشخیص لوپوس و بیماری‌های خودایمنی

آزمایش آنتی‌بادی‌های ضد هسته (Antinuclear Antibodies یا ANA) یکی از مهم‌ترین بررسی‌های آزمایشگاهی در ارزیابی بیماری‌های خودایمنی سیستمیک، به‌ویژه لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، اسکلروز سیستمیک، سندرم شوگرن و بعضی بیماری‌های بافت همبند است.

برخلاف بسیاری از اتوآنتی‌بادی‌های اختصاصی که علیه یک پروتئین مشخص تولید می‌شوند، عنوان ANA به مجموعه‌ای از آنتی‌بادی‌ها اشاره دارد که می‌توانند با آنتی‌ژن‌های مختلف داخل هسته سلول واکنش نشان دهند.

در روش‌های گسترده‌تر بررسی آنتی‌بادی‌های ضدسلولی، واکنش‌های سیتوپلاسمی و میتوزی نیز ارزیابی می‌شوند.

آزمایش ANA می‌تواند به شناسایی الگوهای خودایمنی کمک کند، اما نتیجه مثبت آن به‌تنهایی به معنای ابتلا به یک بیماری خاص نیست.

همچنین منفی‌بودن ANA نمی‌تواند تمام بیماری‌های خودایمنی را رد کند.

تفسیر صحیح این آزمایش نیازمند توجه به روش سنجش، شدت واکنش، الگوی فلورسانس در صورت استفاده از روش IIF و احتمال بالینی بیماری است.

۱. آنتی‌بادی ANA چیست؟

سیستم ایمنی بدن در شرایط طبیعی میان ساختارهای خودی و عوامل خارجی تفاوت قائل می‌شود.

در بعضی اختلالات خودایمنی، این تحمل ایمنی دچار اختلال می‌شود و لنفوسیت‌های B ممکن است آنتی‌بادی‌هایی علیه اجزای سلولی بدن تولید کنند.

وقتی آنتی‌ژن هدف در ساختارهای هسته‌ای قرار داشته باشد، آنتی‌بادی مربوط می‌تواند در خانواده ANA طبقه‌بندی شود.

آنتی‌ژن‌های مهم مرتبط با ANA

از شناخته‌شده‌ترین اهداف این پاسخ خودایمنی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

DNA دو‌رشته‌ای (dsDNA)

پروتئین‌های هیستونی

ساختارهای نوکلئوزومی

پروتئین‌های Smith یا Sm

کمپلکس U1RNP

آنتی‌ژن‌های Ro60 و La

پروتئین‌های سانترومری

پروتئین DNA Topoisomerase I

برخی پروتئین‌های هسته‌چه‌ای

بنابراین، ANA یک مفهوم گسترده سرولوژیک است و نمی‌توان آن را معادل یک آنتی‌بادی اختصاصی دانست.

۲. چرا آزمایش ANA درخواست می‌شود؟

هدف اصلی آزمایش ANA، کمک به ارزیابی بیمارانی است که علائم و نشانه‌های احتمالی بیماری‌های خودایمنی سیستمیک دارند.

این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:

درد و تورم التهابی مفاصل

بثورات پوستی حساس به نور

زخم‌های مخاطی مکرر

پدیده رینود

خشکی شدید چشم و دهان

ضخیم‌شدن پوست انگشتان

ضعف عضلانی التهابی

اختلالات خونی غیرقابل توضیح

پروتئینوری یا شواهد احتمالی درگیری کلیه

بعضی تظاهرات سیستمیک بیماری‌های بافت همبند

آزمایش ANA باید بر اساس احتمال بالینی بیماری درخواست شود.

استفاده از آن به‌عنوان غربالگری عمومی در افراد سالم و فاقد علائم سازگار می‌تواند موجب افزایش نتایج مثبت فاقد اهمیت بالینی و بررسی‌های غیرضروری شود.

۳. نقش ANA در تشخیص لوپوس سیستمیک

لوپوس اریتماتوز سیستمیک (Systemic Lupus Erythematosus یا SLE) یک بیماری خودایمنی چندسیستمی است که می‌تواند پوست، مفاصل، کلیه‌ها، سیستم عصبی و دستگاه خونساز را درگیر کند.

ANA یکی از حساس‌ترین آزمون‌های سرولوژیک مورد استفاده در بررسی SLE محسوب می‌شود.

طبق اطلاعات کالج آمریکایی روماتولوژی، بیش از ۹۵ درصد بیماران مبتلا به لوپوس نتیجه ANA مثبت دارند.

بااین‌حال، حساسیت بالا به معنی ویژگی بالا نیست.

نتیجه ANA مثبت در بیماری‌های خودایمنی دیگر و حتی بعضی افراد سالم نیز مشاهده می‌شود.

آیا ANA مثبت نشان‌دهنده لوپوس است؟

خیر.

برای تشخیص لوپوس، پزشک باید علائم بالینی، نتایج آزمایش‌های اختصاصی، سطح کمپلمان و وضعیت اندام‌های مختلف را بررسی کند.

آنتی‌بادی‌هایی مانند Anti-dsDNA و Anti-Sm ممکن است اطلاعات اختصاصی‌تری درباره احتمال SLE فراهم کنند.

بنابراین، ANA مثبت به‌تنهایی برای تشخیص لوپوس کافی نیست.

۴. جایگاه ANA در معیارهای EULAR/ACR 2019

در سال ۲۰۱۹، معیارهای مشترک EULAR/ACR برای طبقه‌بندی لوپوس سیستمیک منتشر شدند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این معیارها، استفاده از ANA به‌عنوان شرط ورود (Entry Criterion) است.

در این سیستم، وجود ANA با تیتر حداقل 1:80 در روش ایمونوفلورسانس HEp-2 یا نتیجه مثبت معادل با عملکرد مناسب، حداقل در یک نوبت، شرط ورود محسوب می‌شود.

پس از احراز شرط ورود، معیارهای بالینی و ایمنی‌شناختی امتیازدهی می‌شوند.

برای طبقه‌بندی بیمار واجد شرایط، در صورت وجود معیار بالینی و نبود توضیح محتمل‌تر برای یافته‌ها، مجموع حداقل ۱۰ امتیاز لازم است.

چرا ANA شرط ورود است؟

در مرور شواهد مورد استفاده برای تدوین معیارهای ۲۰۱۹، حساسیت ANA در تیتر حداقل 1:80 حدود ۹۷٫۸ درصد گزارش شد.

این حساسیت بالا، استفاده از ANA را به‌عنوان شرط ورود مناسب ساخته است.

نکته مهم

معیارهای EULAR/ACR برای طبقه‌بندی پژوهشی بیماران تدوین شده‌اند و نباید جایگزین تشخیص متخصص روماتولوژی شوند.

در برخی بیماران با شواهد بالینی قوی، بیماری ممکن است با وجود نتایج غیرمعمول آزمایشگاهی همچنان نیازمند بررسی باشد.

همچنین شرط 1:80 مربوط به روش HEp-2 IIF است و نباید مستقیماً با آستانه RU یک کیت Multiplex برابر دانسته شود.

۵. آیا ANA در افراد سالم نیز مثبت می‌شود؟

بله.

این موضوع یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های تشخیصی ANA است.

طبق اطلاعات آموزشی کالج آمریکایی روماتولوژی، تا حدود ۱۵ درصد افراد کاملاً سالم ممکن است ANA مثبت داشته باشند.

احتمال مثبت‌بودن ANA با افزایش سن بیشتر می‌شود.

همچنین بعضی داروها، عفونت‌ها و شرایط دیگر می‌توانند با نتایج مثبت همراه باشند.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟

فرض کنید فردی بدون علائم بالینی بیماری خودایمنی، نتیجه ANA مثبت ضعیف داشته باشد.

در چنین وضعیتی، احتمال وجود بیماری جدی خودایمنی ممکن است همچنان پایین باشد.

در مقابل، نتیجه مشابه در بیماری با بثورات پوستی مشخص، آرتریت التهابی و پروتئینوری می‌تواند اهمیت بالینی بیشتری داشته باشد.

بنابراین، ارزش نتیجه به احتمال بیماری پیش از انجام آزمایش وابسته است.

۶. ارتباط ANA با سندرم شوگرن

سندرم شوگرن یک بیماری خودایمنی سیستمیک است که عمدتاً با اختلال عملکرد غدد اشکی و بزاقی شناخته می‌شود.

ANA در بخشی از بیماران مبتلا به این بیماری مثبت است.

بااین‌حال، Anti-SSA/Ro جایگاه اختصاصی‌تری در معیارهای طبقه‌بندی سندرم شوگرن دارد.

در معیارهای ACR/EULAR 2016، مثبت‌بودن Anti-SSA/Ro دارای سه امتیاز است.

اما ANA عمومی امتیاز مستقلی در این معیارها ندارد.

بنابراین، نتیجه ANA مثبت نمی‌تواند جایگزین بررسی Anti-SSA/Ro، عملکرد غدد و سایر معیارهای مورد نیاز شود.

۷. ارتباط ANA با اسکلروز سیستمیک

اسکلروز سیستمیک (Systemic Sclerosis یا SSc) یک بیماری خودایمنی است که با اختلال عروق کوچک، تغییرات پوستی و احتمال درگیری اندام‌های داخلی همراه است.

ANA در بخش بزرگی از بیماران مبتلا به اسکلروز سیستمیک مثبت است.

از نشانگرهای سرولوژیک مهم مرتبط با این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

Anti-Centromere

Anti-Scl-70

Anti-RNA Polymerase III

الگوهای ANA، به‌ویژه الگوهای سانترومری و بعضی الگوهای هسته‌چه‌ای، ممکن است پزشک را به بررسی آنتی‌بادی‌های اختصاصی هدایت کنند.

بااین‌حال، برای تعیین فنوتیپ بیماری باید آنتی‌ژن هدف به‌صورت اختصاصی بررسی شود.

۸. روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم ANA یا HEp-2 IIF چیست؟

یکی از روش‌های شناخته‌شده بررسی ANA، ایمونوفلورسانس غیرمستقیم روی سلول‌های HEp-2 است.

در این روش، نمونه بیمار روی بستری از سلول‌های تثبیت‌شده قرار می‌گیرد.

اگر نمونه حاوی اتوآنتی‌بادی‌های واکنش‌دهنده با آنتی‌ژن‌های سلولی باشد، اتصال آنتی‌ژن و آنتی‌بادی رخ می‌دهد.

سپس از آنتی‌بادی ثانویه نشاندارشده با ماده فلورسنت برای آشکارسازی واکنش استفاده می‌شود.

با بررسی سلول‌ها زیر میکروسکوپ فلورسانس، الگوهای مختلفی قابل شناسایی هستند.

مزایای HEp-2 IIF

این روش امکان بررسی واکنش آنتی‌بادی با طیف وسیعی از آنتی‌ژن‌های سلولی را فراهم می‌کند.

همچنین اطلاعاتی درباره تیتر و الگوی فلورسانس ارائه می‌دهد.

محدودیت‌های HEp-2 IIF

وابستگی تفسیر الگو به تجربه و کیفیت آزمایشگاه

امکان اختلاف میان خوانندگان یا سامانه‌های تصویربرداری

تفاوت در ویژگی بستر سلولی و روش اجرا

محدودیت بعضی الگوها در شناسایی اختصاصیت آنتی‌بادی

بنابراین، مشاهده یک الگوی فلورسانس به‌تنهایی برای تأیید قطعی آنتی‌بادی اختصاصی کافی نیست.

۹. الگوهای ANA و سیستم ICAP

سیستم International Consensus on ANA Patterns یا ICAP برای استانداردسازی نام‌گذاری الگوهای فلورسانس سلولی توسعه یافته است.

هر الگو دارای یک کد مشخص AC است.

الگوی AC-1: Nuclear Homogeneous

این الگو به‌صورت فلورسانس نسبتاً یکنواخت هسته مشاهده می‌شود.

آنتی‌بادی‌های مرتبط ممکن است شامل Anti-dsDNA، Anti-Histone و Anti-Nucleosome باشند.

الگوی AC-2: Nuclear Dense Fine Speckled

این الگو با لکه‌های ظریف و متراکم هسته‌ای شناخته می‌شود.

یکی از آنتی‌بادی‌های مرتبط با آن Anti-DFS70 است.

در شرایطی که Anti-DFS70 به‌صورت منفرد و بدون سایر آنتی‌بادی‌های مرتبط با بیماری خودایمنی سیستمیک وجود داشته باشد، ممکن است احتمال برخی بیماری‌های روماتولوژیک سیستمیک کمتر باشد؛ اما این یافته بیماری را به‌طور قطعی رد نمی‌کند.

الگوی AC-3: Centromere

این الگو با نقاط فلورسانس متعدد و مشخص در هسته همراه است.

آنتی‌بادی‌های ضد سانترومر از اهداف مهم مرتبط با آن هستند.

الگوهای AC-4 و AC-5: Nuclear Speckled

این الگوها به‌ترتیب با لکه‌های ظریف و درشت‌تر هسته‌ای شناخته می‌شوند.

ممکن است با گروهی از آنتی‌بادی‌ها مانند Anti-Sm، Anti-U1RNP و Anti-SSA ارتباط داشته باشند.

الگوهای AC-8 تا AC-10: Nucleolar

این الگوها با واکنش در ناحیه هسته‌چه مشخص می‌شوند و در ارزیابی بعضی بیماری‌های بافت همبند، از جمله اسکلروز سیستمیک، اهمیت دارند.

الگوی AC-13: PCNA-like

این الگو به چرخه سلولی وابسته است و ممکن است با Anti-PCNA ارتباط داشته باشد.

الگوی AC-21: Cytoplasmic Reticular

این الگوی سیتوپلاسمی معمولاً با آنتی‌بادی‌های ضد میتوکندری ارتباط دارد.

نکته مهم

تمام الگوهای فوق، اطلاعات احتمالی درباره آنتی‌ژن هدف ارائه می‌کنند.

اما برای تأیید اختصاصیت آنتی‌بادی، آزمون آنتی‌ژن‌محور مناسب لازم است.

همچنین کدهای ICAP مربوط به الگوهای سلولی در روش IIF هستند و نباید بدون شواهد اعتبارسنجی به نتایج دستگاه‌های دیگر نسبت داده شوند.

۱۰. تیتر ANA چیست؟

در روش IIF، نمونه بیمار ممکن است در رقت‌های متوالی بررسی شود.

بالاترین رقتی که در آن واکنش قابل تشخیص باشد، به‌عنوان تیتر ANA گزارش می‌شود.

برای مثال:

1:80

1:160

1:320

1:640

آیا تیتر بالاتر به معنی بیماری شدیدتر است؟

خیر.

تیتر بالاتر در بعضی شرایط ممکن است اهمیت تشخیصی بیشتری داشته باشد، اما رابطه مستقیمی میان تیتر ANA و شدت بیماری وجود ندارد.

همچنین برخی بیماران با بیماری فعال ممکن است تیترهای پایین‌تری داشته باشند.

ازاین‌رو، تیتر ANA نباید به‌تنهایی برای تعیین فعالیت بیماری یا پاسخ به درمان استفاده شود.

۱۱. تفاوت ANA با پنل ENA چیست؟

ANA یک عنوان گسترده برای بررسی اتوآنتی‌بادی‌های مرتبط با اجزای هسته‌ای و، در برخی روش‌ها، سایر ساختارهای سلولی است.

اما پنل ENA شامل بررسی آنتی‌بادی علیه آنتی‌ژن‌های مشخص است.

این آنتی‌ژن‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:

Anti-Sm

Anti-U1RNP

Anti-SSA/Ro60

Anti-SSB/La

Anti-Scl-70

بسته به طراحی کیت، سایر نشانگرها نیز ممکن است اضافه شوند.

تفاوت اصلی

آزمایش ANA می‌تواند در ارزیابی اولیه پاسخ خودایمنی مفید باشد.

در مقابل، آزمون‌های آنتی‌ژن‌محور برای شناسایی اختصاصیت پاسخ آنتی‌بادی استفاده می‌شوند.

این دو رویکرد مکمل یکدیگر هستند.

همچنین ANA منفی در یک روش خاص، الزاماً به معنای منفی‌بودن تمام آنتی‌بادی‌های اختصاصی در روش‌های دیگر نیست.

۱۲. روش‌های آزمایشگاهی شناسایی ANA

روش HEp-2 IIF

این روش از بستر سلولی و آشکارسازی فلورسانس برای بررسی الگوهای آنتی‌بادی استفاده می‌کند.

روش ELISA

در این روش، مجموعه‌ای از آنتی‌ژن‌های انتخاب‌شده روی سطح جامد قرار می‌گیرند.

آنتی‌بادی‌های موجود در نمونه می‌توانند با این آنتی‌ژن‌ها واکنش نشان دهند.

روش Chemiluminescence Immunoassay

این فناوری از سیگنال شیمی‌لومینسانس برای آشکارسازی واکنش آنتی‌ژن و آنتی‌بادی استفاده می‌کند.

روش Multiplex Immunoassay

در فناوری Multiplex، چندین آنتی‌ژن یا نشانگر در قالب یک مجموعه آزمایشگاهی بررسی می‌شوند.

بسته به طراحی پلتفرم، نوع آنتی‌ژن‌ها و سیستم آشکارسازی متفاوت است.

آیا همه روش‌ها یکسان هستند؟

خیر.

روش‌های IIF و ایمونواسی‌های فاز جامد از نظر پوشش آنتی‌ژن، حساسیت، ویژگی و اطلاعات گزارش‌شده ممکن است تفاوت داشته باشند.

در برخی آزمون‌های فاز جامد فقط مجموعه‌ای از آنتی‌ژن‌های انتخاب‌شده وجود دارد.

به همین دلیل، نتیجه منفی چنین آزمونی الزاماً تمام آنتی‌بادی‌های قابل شناسایی با HEp-2 IIF را رد نمی‌کند.

در مقابل، بعضی ایمونواسی‌های اختصاصی ممکن است آنتی‌بادی‌هایی را شناسایی کنند که واکنش آن‌ها در روش IIF ضعیف یا غیرقابل شناسایی است.

۱۳. تفاوت ANA در پنل iCarbonX با روش HEp-2 IIF

یکی از نکات فنی بسیار مهم در معرفی پنل A1 شرکت iCarbonX، تفاوت روش سنجش آن با ANA-IIF متداول است.

طبق IFU رسمی کیت Rheumatology IgG Profile، نشانگر ANA با عنوان Eukaryotic Cells معرفی شده است.

در این پلتفرم، واکنش آنتی‌بادی با آنتی‌ژن تثبیت‌شده روی چیپ از طریق سیستم فلورسانس اندازه‌گیری می‌شود.

این روش با مشاهده مستقیم الگوی فلورسانس سلول‌های HEp-2 زیر میکروسکوپ تفاوت دارد.

 

آیا نتیجه iCarbonX با تیتر ANA برابر است؟

خیر.

نتیجه ANA در این پلتفرم بر اساس واحد فلورسانس نسبی یا RU گزارش می‌شود.

در مقابل، نتیجه HEp-2 IIF ممکن است با تیتر رقت سرم و الگوی فلورسانس گزارش شود.

هیچ تبدیل مستقیم و عمومی میان RU و تیترهای 1:80 یا 1:160 وجود ندارد.

برای ارزیابی هم‌ارزی عملکرد، انجام مطالعات مقایسه‌ای معتبر ضروری است.

۱۴. تفسیر ANA مطابق IFU شرکت iCarbonX

در دستورالعمل Rheumatology IgG Profile Kit، نتیجه آزمایش بر اساس مقدار Relative Fluorescence Unit یا RU تعیین می‌شود.

نقطه برش

کمتر از ۶۰۰ RU: منفی

برابر یا بیشتر از ۶۰۰ RU: مثبت

این نقطه برش مخصوص روش و کیت اعلام‌شده است.

RU چیست؟

RU یک واحد نسبی برای نمایش شدت سیگنال فلورسانس است.

این مقدار، غلظت مطلق آنتی‌بادی را نشان نمی‌دهد.

همچنین نباید آن را معادل تیتر ANA در روش IIF دانست.

نکته مهم درباره شدت نتیجه

طبق IFU سازنده، مقدار RU با شدت علائم بیماری رابطه مطلق ندارد.

بنابراین، نتیجه با RU بالا لزوماً به معنی بیماری شدیدتر نیست.

در مواردی که نتیجه نزدیک نقطه برش باشد یا با علائم بیمار همخوانی نداشته باشد، دستورالعمل سازنده انجام بررسی مجدد یا تأییدی را توصیه می‌کند.

۱۵. اطلاعات عملکردی کیت iCarbonX

در مستندات رسمی محصول، مشخصات کلی زیر برای عملکرد کیت ذکر شده است:

تکرارپذیری

ضریب تغییرات در آزمون‌های کنترل دقت با دو سطح مثبت و مثبت ضعیف، حداکثر ۱۵ درصد ذکر شده است.

تغییرات بین بچ‌های تولید

ضریب تغییرات بین سه بچ کیت، حداکثر ۲۰ درصد اعلام شده است.

توافق با محصولات مقایسه‌ای

در ارزیابی عملکرد بالینی گزارش‌شده توسط سازنده:

توافق مثبت بیشتر از ۹۰ درصد

توافق منفی بیشتر از ۹۰ درصد

توافق کلی بیشتر از ۹۵ درصد

اعلام شده است.

محدودیت مهم

این اطلاعات به عملکرد کلی محصول مربوط هستند و لزوماً حساسیت و ویژگی اختصاصی مارکر ANA را در برابر روش مرجع HEp-2 IIF نشان نمی‌دهند.

برای ادعای هم‌ارزی ANA در iCarbonX با HEp-2 IIF، لازم است اطلاعات جداگانه‌ای درباره جمعیت بیماران، روش مرجع، محدوده تیترها، نتایج اختلاف‌دار و عملکرد تشخیصی وجود داشته باشد.

۱۶. چرا ممکن است ANA منفی و آنتی‌بادی اختصاصی مثبت باشد؟

در بعضی بیماران، نتیجه غربالگری ANA و نتایج آنتی‌بادی‌های اختصاصی ممکن است با یکدیگر اختلاف داشته باشند.

این اختلاف می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد:

تفاوت در پوشش آنتی‌ژنی روش‌ها

تفاوت در حساسیت تحلیلی

مقدار کم آنتی‌ژن در بستر سلولی

نوع و ساختار آنتی‌ژن تثبیت‌شده

نقطه برش متفاوت

ویژگی‌های نمونه بیمار

در IFU شرکت iCarbonX نیز به این موضوع اشاره شده که پایین‌بودن بیان برخی آنتی‌ژن‌ها در سلول‌های یوکاریوتی می‌تواند موجب اختلاف میان نتیجه ANA عمومی و آزمون‌های آنتی‌بادی اختصاصی شود.

بنابراین، یک نتیجه ANA منفی در شرایط بالینی مناسب نباید به‌تنهایی مانع بررسی آنتی‌بادی‌های اختصاصی شود.

۱۷. آیا ANA برای پایش فعالیت بیماری مناسب است؟

به‌صورت معمول، تکرار ANA صرفاً برای مشاهده افزایش یا کاهش تیتر، روش استانداردی برای پایش فعالیت لوپوس یا دیگر بیماری‌های خودایمنی نیست.

در بسیاری از بیماران، ANA ممکن است مدت طولانی مثبت باقی بماند.

همچنین تغییر تیتر لزوماً با تغییر فعالیت بالینی همراه نیست.

برای پایش بیماری، پزشک ممکن است از شاخص‌های اختصاصی‌تری استفاده کند.

برای مثال، در بیماران مبتلا به SLE، شاخص‌هایی مانند Anti-dsDNA، C3، C4، آزمایش ادرار و عملکرد کلیه در شرایط مناسب اهمیت دارند.

در اسکلروز سیستمیک نیز ارزیابی پوست، ریه، قلب و سایر اندام‌ها برای پایش بیماری ضروری است.

۱۸. جایگاه ANA در پنل A1 شرکت iCarbonX

شرکت iCarbonX در پنل Rheumatology IgG Testing Panel با کد A1، نشانگر ANA را به‌عنوان بیستمین آیتم معرفی کرده است.

این پنل مجموعه‌ای از نشانگرهای مرتبط با بیماری‌های خودایمنی را در اختیار آزمایشگاه قرار می‌دهد.

در کنار ANA، آزمون‌هایی مانند Anti-dsDNA، Anti-Sm، Anti-U1RNP، Anti-SSA/Ro60، Anti-SSA/Ro52، Anti-SSB و Anti-Scl-70 نیز وجود دارند.

اهمیت کاربرد ترکیبی

ارزیابی ANA همراه با آنتی‌بادی‌های اختصاصی می‌تواند اطلاعات سرولوژیک بیشتری درباره احتمال برخی بیماری‌های خودایمنی فراهم کند.

بااین‌حال، بررسی چندین مارکر در یک پنل به معنای تشخیص قطعی بیماری نیست.

ماهیت آزمایش

طبق IFU، کیت برای بررسی کیفی اتوآنتی‌بادی‌های IgG در سرم یا خون کامل حاوی ضدانعقاد EDTA طراحی شده است.

نتایج باید همراه با سایر یافته‌های بالینی و آزمایشگاهی ارزیابی شوند.

همچنین آزمایشگاه باید الزامات کنترل کیفیت و اعتبارسنجی روش را رعایت کند.

۱۹. پرسش‌های متداول درباره ANA

آیا ANA مثبت به معنی ابتلا به لوپوس است؟

خیر. ANA ممکن است در لوپوس، سایر بیماری‌های خودایمنی و بعضی افراد سالم مثبت باشد.

آیا ANA منفی لوپوس را رد می‌کند؟

نتیجه منفی احتمال لوپوس را کاهش می‌دهد، اما به‌تنهایی تمام موارد بیماری را رد نمی‌کند.

آیا ANA همان Anti-dsDNA است؟

خیر. ANA یک مفهوم گسترده است، درحالی‌که Anti-dsDNA آنتی‌بادی اختصاصی علیه DNA دو‌رشته‌ای محسوب می‌شود.

آیا ANA در سندرم شوگرن مثبت می‌شود؟

بله. اما Anti-SSA/Ro در معیارهای طبقه‌بندی شوگرن جایگاه اختصاصی‌تری دارد.

آیا تیتر بالاتر ANA نشان‌دهنده بیماری شدیدتر است؟

خیر. تیتر ANA به‌تنهایی معیار قابل اتکایی برای تعیین شدت بیماری نیست.

آیا ANA در افراد سالم نیز مثبت می‌شود؟

بله. مثبت‌بودن ANA بدون علائم بالینی بیماری خودایمنی امکان‌پذیر است.

آیا ANA با روش IIF و ANA در دستگاه iCarbonX یکسان هستند؟

خیر. این روش‌ها از نظر طراحی آزمون و نحوه گزارش نتیجه متفاوت هستند و هم‌ارزی عملکرد آن‌ها باید با مطالعات معتبر مشخص شود.

آیا نتیجه ۶۰۰ RU معادل تیتر 1:80 است؟

خیر. ۶۰۰ RU نقطه برش اعلام‌شده برای کیت iCarbonX است و به‌طور مستقیم معادل تیتر 1:80 در روش HEp-2 IIF نیست.

آیا دستگاه iCarbonX الگوهای ANA را گزارش می‌کند؟

در IFU ارائه‌شده، قابلیت گزارش الگوهای ICAP برای نشانگر ANA اثبات یا توصیف نشده است. بنابراین، نباید این ویژگی را بدون مستندات سازنده به دستگاه نسبت داد.

آیا لازم است ANA مرتب تکرار شود؟

تکرار دوره‌ای ANA صرفاً برای پایش شدت بیماری معمولاً ضروری نیست. تصمیم درباره تکرار آزمایش باید بر اساس وضعیت بالینی باشد.

نتیجه‌گیری

آزمایش ANA یکی از مهم‌ترین ابزارهای سرولوژیک در ارزیابی بیماری‌های خودایمنی سیستمیک، به‌ویژه لوپوس، سندرم شوگرن و اسکلروز سیستمیک است.

این آزمایش می‌تواند وجود آنتی‌بادی‌های واکنش‌دهنده با مجموعه‌ای از آنتی‌ژن‌های سلولی را نشان دهد.

بااین‌حال، مثبت‌شدن ANA به‌تنهایی برای تشخیص قطعی بیماری کافی نیست و منفی‌بودن آن نیز تمام اختلالات خودایمنی را رد نمی‌کند.

روش HEp-2 IIF علاوه بر شناسایی واکنش آنتی‌بادی، امکان بررسی تیتر و الگوی فلورسانس را فراهم می‌کند.

در مقابل، فناوری Multiplex Fluorescence Immunoassay بسته به طراحی کیت، مجموعه‌ای از نشانگرهای سرولوژیک را با استفاده از سیگنال فلورسانس بررسی می‌کند.

در پنل A1 شرکت iCarbonX، نشانگر ANA بر اساس واحد نسبی RU و نقطه برش مشخص گزارش می‌شود.

برای ارزیابی هم‌ارزی عملکرد آن با HEp-2 IIF و تعیین ارزش تشخیصی اختصاصی، مستندات اعتبارسنجی و مطالعات مقایسه‌ای لازم است.

در نهایت، مهم‌ترین اصل در تفسیر ANA، توجه هم‌زمان به احتمال بالینی بیماری، روش اندازه‌گیری و نتایج آنتی‌بادی‌های اختصاصی است.